مغالطه توسل به اکثریت/ مقبولیت (همه می‎گن!)

سحر سلطانی//

«معلم‎هامون می‎گن که تیم ورزشی ما کار گروهی بلد نیست.»

«همه دوستام می‏‎گن لباس‎هام خیلی زشتند.»

«اکثر همکلاسی‎هام  می‎گن من قدکوتاه و ضعیفم.»

«همه بچه‎ها می‎گن آمپول درد داره، من نمی‎خوام بزنم.»

«بیشتر مردم شکلات و نوشابه می‎خورن و دوست دارند پس ضرری نداره.»

یکی از مغالطه‎های خطرناک و متاسفانه رایج که می‎تواند منجر به تعطیلی تفکر انتقادی و قوای تحلیلی کودکان شود مغالطه توسل به اکثریت یا «همه می‎گن» است، اینکه گفتار یا نظر مثبت اکثریت یک جمع تنها دلیل پذیرش یک ادعا باشد نه درستی و سازگاری درونی اجزای آن ادعا. تکنیک‎هایی که والدین و مربیان برای آموزش عدم استفاده از این مغالطه باید به کار گیرند همچون شمشیر با دو لبه تیز است که هر آن می‎تواند به فاهمه کودکان و اخلاق آسیب بزند. از یک‎سو باید احترام به نظر جمعی و اعتماد به عقل عرفی را در کودکان درونی کنیم از سویی باید به آنها آموزش بدهیم که هر ادعایی حتی اگر از سوی میلیاردها نفر مورد پذیرش باشد باید منطقی بوده و راست‎آزمایی شود؛ کاری سخت اما ممکن.

  • قصه‎هایی که برای کودکان انتخاب می‎کنید روایت خرافه‎های قدیمی و مورد پذیرش مردم کهن را بازگو کند. اینکه در روزگاران قدیم بسیاری از مردم معتقد بودند گربه‎های سیاه شوم بوده و با خود بدبختی می‎آورند یا عدد سیزده نحس است و هیچ خانه‎ای نباید پلاک ۱۳ باشد یا همه مردم فکر می‎کردند زمین صاف است و خورشید دور زمین می‎چرخد اما گالیله برخلاف نظر همه گفت زمین کروی است و به دور خورشید می‎گردد، شاید نظر او باعث عصبانیت خیلی از مردم شد اما بعدها ثابت شد که نظر او درست بوده است. قصه‎ها را به شکل پایان باز طرح کنید و به جای نتیجه‎گیری با کودک درباره این اعتقادات رایج گفت‎وگو کنید.
  • «همه می‎گن» را از جمله‎ات حذف کن حالا بگو به نظر من… درست است چون… (الگوی گفتاری کودک را با حوصله اصلاح کنید.)
  • از او بپرسید: آیا می‎شود نظر «همه مردم» را پرسید و یک آمار دقیق داشت درباره اینکه دقیقا چند نفر از این همه آدم روی زمین چنین ادعایی را قبول دارند به‎دست آورد؟ ساده‎تر نیست دلایل خودمان را توضیح بدهیم به جای اینکه دنبال نظر مثبت بقیه بگردیم برای تایید ایده‎مان؟
  • مثال‎های نقض همیشه راه‎گشا و عینی هستند، اگر همه همکلاسی‎هایت بگویند ۲+۲ می‎شود ۱۰ تو هم همین را می‎گویی؟ اگر همه مردم شهر بگویند خورشید در آسمان گم شده، تو هم همین را می‎گویی؟
  • روش‎های جست‎وجوی منابع موثق و راست‎آزمایی اخبار را به او آموزش دهید و از او بخواهید که همواره به این امر بیندیشد که در «همه می‎گن» های مردم دقت کند و به دنبال نکته‎ای باشد که می‎تواند دیده نشود و یا تعمدا پنهان شده باشد. اکثر مردم معتقدند مطالعه خوب است خب چرا خیلی از مردم کتاب نمی‎خوانند؟ اکثر مردم معتقدند سیگار ضرر دارد اما خیلی‎ها سیگار می‎کشند. آیا باور به حرف اکثر مردم می‎تواند آنقدر درست باشد که باعث عمل به آن حرف شود؟
  • به کودکان‎مان یاد بدهیم گوش تیزی برای شنیدن نظر اقلیت‎ها داشته باشند. گاهی اوقات نظر یک نفر در بین صدها نفر می‎تواند راه حل کاربردی‎تر و کم هزینه‎تری باشد. انیمیشن‎ها و داستان‎هایی را برای آموزش به او انتخاب کنیم و از محیط کار و خارج از منزل مثال‌ها و مصداق‌هایی برایش تعریف کنیم که در برگیرنده مثال‌هایی از اعمال نظر یک نفر در برابر مخالفت جمع باشد. شجاعت طرح ایده منطقی را تحسین کنیم.
  • دلیل خواستن از کودکان برای رد مغالطه «همه می‎گن» را با لحنی آمرانه و بازجویانه همراه نکنیم. گفت‎وگو از موضع برابر بهترین راه برای فهم ضعف استدلال در کودکان و نوجوانان است.
(Visited 264 times, 1 visits today)