هدف از این یادداشت، نقد نوشته «آشنایی کودکان با انوع مغالطه – مغالطه بزرگ‌نمایی» نوشته خانم سحر سلطانی از نقطه‎نظر روان‌شناسی استاین نوشته سعی می‎کرد بگوید بزرگ‌نمایی کودکان یک خطای رفتاری است که باید با آن، با شیوه‌هایی که نویسنده پیشنهاد داده، مقابله شود.

اولین اشکالی که بر این نوشته وارد می‌دانم این است که در آن مشخص نشده بود این خطای رفتاری و شیوه‎های مقابله با آن برای چه گروه سنی مطرح شده‌انداز نظر روانشناسی بزرگ‌نمایی کردن کودک ۴ ساله و کودک ۹ ساله و نوجوان ۱۲ ساله دلایل و خاستگاه‌های یکسانی ندارد و در نتیجه راه‎حل‌های به‎کار گرفته‎شده برای همه این کودکان در سنین متفاوت نمی‌تواند یکسان باشد.

برای مثال، کودک ۴ ساله ممکن است وقتی احساس می‎کند والدین نیازش را به تایید یا توجه برآورده نمی‎کنند، وقتی زمین می‎افتد در نشان دادن میزان درد بزرگ‎نمایی کند. در این سن بزرگ‎نمایی به‎صورت کاملا ناخودآگاه اتفاق می‎افتد و کودک بدون آگاهی این کار را می‎کند؛ درحالی‎که بزرگ‎نمایی نوجوان ۱۲ ساله، بنا به سنش، ممکن است به‎دلیل تلاشش برای پیدا کردن جایگاهش و به‎دست آوردن اختیار و اقتدار بیشتر باشد.

اشکال دومی که بر این نوشته وارد می‌دانم این است که تمام راه‌حل‎های پیشنهادی برای حل این این نوع رفتار برخوردهایی مقابله‎ای و واکنشی‎اندمثلا در مثال کودکی که می‌گوید «از بس کار خونه کرده‌م، خسته‎م»، نگارنده پیشنهاد می‎دهد از کودک بخواهید لیست کارهایی را که کرده است تهیه کند و نشان بدهداولین پیغامی که این پیشنهاد به کودک می‌رساند این است که «من به حرفت اعتماد ندارم و باید حرفت رو اثبات کنی.» سپس والدین یا مراقب قرار است از طریق این لیست به کودک نشان دهند که کارهایی به‎مراتب کمتر از این انجام داده که خسته باشد و بنابراین نباید ابراز خستگی یا اعتراض کنداین برخورد یعنی مقابله مستقیم با رفتار کودک.

اما راه‎حل بهتر چیست؟ ابتدا باید سعی کنیم نیاز و دلیلی را ببینیم که پشت این اغراق وجود دارداین رفتار ممکن است از نیاز کودک به استراحت یا حوصله نداشتن برای انجام دادن تکالیف ناشی شده باشد، ممکن است از نیاز کودک به توجه به ارزش کاری که کرده ناشی باشد یا ممکن است رفتاری اکتسابی ناشی از عادت باشداگر کودک به استراحت نیاز دارد یا حوصله انجام دادن کارش را فعلا ندارد، باید سعی کرد خواسته‌اش را درک کرد و در عین حال، برای اطمینان از اینکه تکالیفش انجام می‌شود، برای کارش برنامه ریختمثلا به کودک پیشنهاد نیم ساعت استراحت یا خوردن خوراکی‎ای که دوست دارد یا کتاب خواندن داد و از او خواست بین این گزینه‎ها یکی را انتخاب کند و بعد از او سوال کرد که آیا دوست دارد تکالیفش را بعد از استراحت/خوردن خوراکی موردعلاقه/ کتاب خواندن انجام دهد یا قبلش. با این کار کودک هم حق انتخاب داشته، هم به خواسته‌اش رسیده، هم نیازش از طرف پدر یا مادر درک شده و در زمانی که خسته بوده یا حوصله نداشته، تکالیفش را انجام نداده. به این صورت با کمی تاخیر تکالیفش را انجام می‎دهد و در عین حال هیچ پیامی ناشی از بی‎اعتمادی خانواده نسبت به خودش دریافت نکرده استاگر دلیل بزرگ‌نمایی نیاز کودک به تایید و تمجید از کارهایی باشد که کرده، طبعا بهترین کار این است که وقتی صرف شود که کودک خودش، آن‌گونه که دوست دارد، کارهایی را که کرده برای مراقب یا والدین تعریف کند، والدین یا مراقب ارزش کارهایی را که کرده به او یادآوری کنند و بابتش از او قدردانی کافی شود تا نیاز کودک به شنیدن تمجید و قدردانی برطرف شود.

اما اگر این رفتار یک رفتار اکتسابی باشد که کودک از پدر و مادر یا مراقب یاد گرفته، راه‎حل خیلی ساده نیست و مستلزم تغییر اساسی در رفتار کسانی است که کودک با مشاهده آنها این رفتار را یاد گرفته است. بنابراین برای حل مشکل بزرگ‌نمایی کودک رفتار والدین یا مراقبش باید اصلاح شود.

اشکال سومی که به راه‎حل‌ها وارد بود تشویق والدین به مقابله با کودک از راه عدم صداقت استدر مثالی عنوان شده که ممکن است کودک بخواهد برای پیشرفت در ورزش، به‎جای تمرین بیشتر، لوازم ورزشی خاصی طلب کند که فکر می‎کند با آنها ورزشکار بهتری می‎شودنویسنده پیشنهاد داده است که در این باره پدر و مادر یا مراقب می‎توانند با فوتوشاپ عکس خود با ورزشکارها را بسازند تا به کودک القا شود که آنها خودشان بدون وسایل خاص ورزشکاری قابل‎اند و بنابراین کودک نیز بدون نیاز به وسیله‌ای خاص می‎تواند ورزشکاری قابل شودفراموش نکنیم کودکان با مشاهده والدین یا مراقب رفتارهای اکتسابی را می‎آموزند و طبعا این عدم صداقت را نیز ممکن است به‎مرور بیاموزد.

در انتها یادآوردی می‎کنم که برای پاسخ به هر رفتار کودک و نوجوان ابتدا باید به نیاز و دلیلی که پشت آن رفتار وجود دارد اندیشید و سپس، با دانستن این نیازها، پاسخ والدین در راستای رفع این نیازها باشد.

…………………………

شادی رامز

(Visited 58 times, 1 visits today)